Mama Africa

Ειχα σκοπο να γραψω για την ταινια Blood Diamond νωριτερα αλλα τα προσφατα γεγονοτα δεν μου αφησαν και πολυ χρονο. Για οποιον λοιπον δεν εχει δει την ταινια, η ιστορια της γυριζει γυρω απο το λαθρεμποριο διαμαντιων στη Σιερα Λεονε, στη διαρκεια του εμφυλιου πολεμου της χωρας. Ο πολεμος αυτος κρατησε απο το 1991 μεχρι το 2000 και στο τελος αφησε δεκαδες χιλιαδες νεκρους, αλλους τοσους ακρωτηριασμενους (τους εκοβαν τα χερια για να μην μπορουν να ψηφισουν...), καθως και δυο εκατομμυρια προσφυγες σε μια χωρα εξι εκατομμυριων.

Ντρεπομαι λιγο που το παραδεχομαι αλλα η αληθεια ειναι οτι οι γνωσεις μου για την κατασταση της Αφρικης προερχονται απο οτι διαβασα στη Wikipedia σχετικα με τεσσερεις ταινιες που εχω δει: το Blood Diamond, το Hotel Rwanda, το The Interpreter και το Black Hawk Down. Φυσικα η εικονα που εχω ειναι προφανως κεντραρισμενη στις τεσσερεις αντιστοιχες αφρικανικες χωρες (Σιερα Λεονε, Ρουαντα, Ζιμπαμπουε και Σομαλια) αλλα αν βαλει κανεις τα τεσσερα αυτα σημεια στο χαρτη θα δει οτι πιανουν τις τεσσερεις γωνιες της υποσαχαριας Αφρικης. Ε, αυτο μαλλον κατι σημαινει.

Και η εικονα ειναι πολυ ασχημη: παιδια στρατιωτες, ρατσισμος, εμφυλιοι πολεμοι, AIDS, φτωχεια και πεινα, εξαρτηση απο διεθνη ανθρωπιστικη βοηθεια, διαφθορα, υπερβολικη σκληροτητα και βαρβαροτητα, ολο το σετ.

Η διεθνης κοινοτητα προσπαθει να βοηθησει, ποσο καιρο τωρα? Σαν απο παντα δε φαινεται? Παντα δεν υπηρχε προβλημα στην Αφρικη? Μια με τη Μπιαφρα, μια με τη Σομαλια, μια με τη Ρουαντα, μια τωρα με το Νταρφουρ, παντα φαινεται οτι κατι δεν παει καθολου καλα στην Αφρικη. Οι εικονες με τα παιδακια με τις πρησμενες κοιλιες και τις μυγες στα ματια εχουν καταντησει (οπως καθε τι που εχει πραγματικο νοημα) δυστυχως και αυτες κλισε.


Και ομως, εχω την εντυπωση οτι τα πραγματα καποτε ηταν πολυ καλυτερα στην Αφρικη. Ισως, οταν ηταν ακομα ο καιρος της απο-αποικιοποιησης, τα πραγματα να ηταν πολυ πιο ξεκαθαρα και ευκολα και για παραδειγμα οι αγωνες των μαρξιστικων κινηματων, οπως πχ στην Αγκολα φαινοταν οτι θα κατεληγαν σε μια κατασταση πολυ καλυτερη απο την τωρινη. Και ομως, οταν η απο-αποικιοποιηση παλιωσε τα πραγματα πηραν ασχημη τροπη. Το RUF, ο ενας απο τους δυο παιχτες του εμφυλιου στη Σιερα Λεονε, χρησιμοποιουσε αντιιμπεριαλιστικη και απελευθερωτικη ρητορικη, την ιδια στιγμη που εκοβε τα χερια (short sleeve or long sleeve...) των αγροτων. Ο Μουγκαμπε της Ζιμπαμπουε ανεβηκε σαν ελευθερωτης στην εξουσια και κατεληξε αυτο που ειναι. Τι πηγε τοσο στραβα?

Ενα στανταρ στις τρεις απο τις τεσσερις ταινιες ειναι ο ρολος των λευκων και κατεπεκτασιν των Δυτικων. Στο μανιχαιστικο χολιγουντιανο συμπαν υπαρχουν δυο κατηγοριες: οι προσκοποι και οι καρχαριες, με τους μεν να προσπαθουν να περιορισουν τη ζημια που προκαλουν οι δε. Δεν ξερω ποσο αυτο ανταποκρινεται στην πραγματικοτητα, αλλα νομιζω οτι αυτη η διακριση περιεχει αληθειες. Οι ευθυνες του διεθνους κεφαλαιου (κλισε το ξερω αλλα τι να κανουμε) σιγουρα ειναι τεραστιες, απο τις πετρελαιοπηγες της Νιγηριας και τα διαμαντια της Σιερα Λεονε, μεχρι το War of Terror στη Σομαλια και το τεραστιο Χρεος των αφρικανικων κρατων. Αλλα μηπως και η νοοτροπια της φιλανθρωπιας απο μερους των "προσκοπων" δεν κανει επισης (οχι εξισου) κακο?

Η λυση των προβληματων φανταζομαι οτι μπορει να ερθει μονο μεσα απο τους ιδιους τους λαους της Αφρικης. Βεβαια, η "αφρικανικη αναγεννηση" μαλλον τελικα δεν εγινε ποτε και η "νεα γενια αφρικανων ηγετων" αποσο διαβαζω απογοητευσε τους παντες. Αλλα απο την αλλη η Αφρικανικη Ενωση φαινεται μια καλη ιδεα που να μπορει να προχωρησει τα πραγματα (τουλαχιστον καπου λιγο καλυτερα). Σε καθε περιπτωση ομως, σιγουρα ο ρολος των δυτικων κρατων ειναι καθοριστικος, στο να διαγραψουν τα χρεη και στο να θεσουν τους φραγμους που χρειαζεται στα πολυεθνικα καρτελ ωστε η Αφρικη να μπορεσει να ανασανει.

Δεν ισχυριζομαι καθολου οτι τα περισσοτερα απο οσα εγραψα δεν ειναι μπαρουφες. Το πιο πιθανο μαλιστα ειναι να εγραψα οντως μπουρδες τη μια πισω απο την αλλη. Αλλα η γενικη ιδεα που θελω να εκφρασω ειναι ενας τεραστιος προβληματισμος, γιατι τελικα η Αφρικη ειναι ο μεγαλος παρεξηγημενος μας νοτιος γειτονας. Και, πειτε το προληψη αλλα πιστευω οτι η ευημερια της Αφρικης, της μαμας Αφρικης αφου ολοι απο κει καταγομαστε, ειναι αυτο που θα καθορισει την ευημερια ολης της ανθρωποτητας τον επομενο αιωνα.

Γιατι κανεις δεν πρεπει να παραμελει τη μανα του, ετσι δεν ειναι?