Δυο αρθρα για το Υποβρύχιο

Ακομα και οταν πλησιαζει απειλητικα η εξεταστικη, η Κοινοτητα Ελευθερου Λογισμικου ΕΜΠ δεν κοιμαται! Στο επομενο τευχος του περιοδικου Υποβρύχιο, θα αφιερωθει το τετρασελιδο της στηλης Sonar σε θεματα σχετικα με το ελευθερο λογισμικο αλλα και την Κοινοτητα. Ετσι χωθηκαμε παλι στη δουλεια και μεσα σε ενα σαββατοκυριακο γραψαμε πεντε αρθρα.

Aπο αυτα, το ενα το εγραψε η αφεντομουτσουναρα μου, και το αλλο το γραψαμε μαζι με τον συντροφο Βασιλη Παπαβασιλειου.

Το πρωτο ειναι μια μικρη ιστορικη αναδρομη της Κοινοτητας:

Στις 5 Δεκεμβρίου του 2005, καμιά δεκαπενταριά φοιτητές του Πολυτεχνείου μαζεύτηκαν στην Πολυτεχνειούπολη για να κουβεντιάσουν. Στο τέλος της συνάντησης είχαν βάλει στοχο να ξεκινήσουν μια κοινότητα στο ΕΜΠ με σκοπό την προώθηση του ελεύθερου λογισμικού. Από την αρχή η κοινότητα όρισε τους στόχους της: Να έχει μια δικτυακή παρουσία, όπου όποιος έχει τη φαγούρα να ασχοληθεί με το ελεύθερο λογισμικό να βρίσκει ένα φιλικό περιβάλλον. Να διοργανώνει εκδηλώσεις μέσα στο ΕΜΠ για να κάνει γνωστό το ελεύθερο λογισμικό. Να κρατάει επικοινωνία με τις αδερφούλες της, τις αντίστοιχες κοινότητες σε όλη την Ελλάδα. Και βέβαια να προωθεί την ακαδημαική χρήση του ελεύθερου λογισμικού.

'Εξι μήνες μετά την πρώτη συνάντηση, τον Μάιο του 2006, η νεαρή Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού ΕΜΠ έκανε την πρεμιέρα της με μια εκδήλωση με θέμα το ελεύθερο λογισμικό και τα πνευματικά δικαιώματα στην κατειλημμένη Πολυτεχνειούπολη. Της πήρε έξι μήνες να κάνει αυτό το πρώτο βήμα. Το επόμενο της πήρε λιγότερο. Τον Αύγουστο απέκτησε δικτυακό σπίτι και από εκεί και μετά, τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν το δρόμο τους, καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι άρχισαν να μαζεύονται στην δικτυωμένη πλέον κοινότητα.

Το καινούριο έτος την βρήκε ορεξάτη. Αρχίσε να παίζει: ονομάσε “burnfest” μια εκδήλωση όπου μαζευόμαστε σε ένα σημείο με τους υπολογιστές μας και γράφουμε σε όποιον ενδιαφερθεί CD ή DVD με ελεύθερο λογισμικό. Ένα διήμερο τέτοιο burnfest το Νοέμβριο, που συνέπιπτε στρατηγικά με την υποδοχή των πρωτοετών Ηλεκτρολόγων, έφερε στην κοινότητα φρέσκους ανθρώπους και άρχισε να την κάνει περισσότερο γνωστή μέσα στο Πολυτεχνείο. Το παιχνίδι συνεχίστηκε με αυτό που ονομάσε “labfest”. Το πρώτο labfest έγινε το Δεκέμβριο στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του ΕΜΠ όπου η κοινότητα παρουσίασε θέματα από το πώς εγκαθίσταται ένα Ubuntu, μέχρι το πώς γράφουμε στοιχειώδη προγράμματα και το πώς κάνουμε compile έναν kernel (αν δεν ξέρετε τι είναι αυτό αλλά έχετε τη φαγούρα να μάθετε, περάστε από τη σελίδα της κοινότητας).

Με μια μικρή στάση για μια εκδήλωση στο κατειλημμένο παλιό Πολυτεχνείο το Μάρτιο, η κοινότητα ρίχτηκε με τα μούτρα στη διοργάνωση της έως τώρα πιο φιλόδοξης δράσης της, την ημερίδα με θέμα “Ελεύθερο Λογισμικό και Εναλλακτικές Τεχνολογίες” που έγινε τον Μάιο. Η κοινότητα φιλοξενήσε μια αξιοπρεπέστατη αντιπροσωπεία της σχετικά μικρής αλλά δυναμικής Ελληνικής κοινότητας των ανθρώπων που ασχολούνται με το ελεύθερο λογισμικό σε μια ολόκληρη μέρα γεμάτη ομιλίες, συζητήσεις, παρουσιάσεις και εργαστήρια για θέματα σχετικά με πρακτικές, νομικές και θεωρητικές όψεις του ελεύθερου λογισμικού αλλά και σχετικά με τους ανθρώπους και τις ομάδες που το αναπτύσσουν και το χρησιμοποιούν.

Η Κοινότητα Ελεύθερου Λογισμικού ΕΜΠ είναι ανοιχτή σε κάθε φοιτητή που ενδιαφέρεται σε οποιοδήποτε επίπεδο για το ελεύθερο λογισμικό. Το δικτυακό σπίτι της, με πάνω από 250 μέλη, είναι στη διεύθυνση http://foss.ntua.gr ("foss" να σημαίνει "free & open source software") ενώ κάθε Πέμπτη, από τις 15:00 μέχρι τις 18:00, παιδιά της κοινότητας κάνουν ανοιχτές συναντήσεις στο Υπολογιστικό Κέντρο της σχολής Ηλεκτρολόγων, στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου.

May the Source be with you.

http://foss.ntua.gr

Το δευτερο, που γραψαμε μαζι με το Βασιλη, ειναι στο ιδιο θεμα με ενα παλιοτερο blogαρισμα μου και εχει τιτλο "Free Software" και "Open Source":

Το ελεύθερο λογισμικό πηγάζει από την κουλτούρα των hackers, η οποία γεννήθηκε σε πανεπιστήμια όπως το MIT και το Berkeley τις δεκαετίες του '60 και του '70, με έντονες επιρροές από τους hippies και τον αναρχισμό. Στους hackers άρεσε να δίνουν έξυπνες λύσεις σε περίπλοκα προβλήματα και έγραφαν λογισμικό γιατί το χρειάζονταν και θεωρούσαν απόλυτα φυσιολογικό να μοιράζονται κώδικα και τεχνογνωσία.

Όταν όμως οι εταιρίες άρχισαν να αντιλαμβάνονται το λογισμικό ως προιόν, στα προγράμματα εμφανίστηκαν σημειώσεις για τα πνευματικά δικαιώματα. Δεν ήταν πλέον δεδομένη η πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα και κατά συνέπεια ούτε η δυνατότητα να μελετηθεί, να τροποποιθεί, και να μοιραστεί το λογισμικό. Για να αντιστρέψει αυτή την κατάσταση ο Richard Stallman ίδρυσε το 1983 το GNU project, μια απόπειρα να υλοποιηθεί ένα ολόκληρο ελεύθερο λειτουργικό σύστημα από το μηδέν.

Για τον Stallman και τους υποστηρικτές του GNU project αυτό που έχει σημασία είναι οι ελευθερίες των χρηστών. Θέλουν το λογισμικό να μείνει στον έλεγχο της κοινωνίας και ασκούν κριτική στην ατομική ιδιοκτησία του λογισμικού, προσπαθώντας να το συλλογικοποιήσουν. Οι επιδιώξεις του κινήματος του ελεύθερου λογισμικού διασταυρώνονται έτσι με τη υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης, εκφράζοντας την απελευθέρωση στον κυβερνοχώρο.

Πλέον, το ελεύθερο λογισμικό καθημερινά συμβάλλει στην κοινωνική απελευθέρωση. Με βάση το GNU/Linux άρχισε πρόσφατα να χτίζεται η τεχνολογική υποδομή της μπολιβαριανής Βενεζουέλας. Ταυτόχρονα, θα ήταν αδύνατη χωρίς αυτό η λειτουργία ελεύθερων και συλλογικών μέσων πληροφόρησης, από την Wikipedia (την μεγαλύτερη εγκυκλοπαίδεια που υπήρξε ποτέ), μέχρι το δίκτυο Indymedia.

Από την άλλη, το ελεύθερο λογισμικό αντιπροσωπεύει ένα αποδοτικό μοντέλο ανάπτυξης λογισμικού, αντηχώντας την γενικότερη φιλοσοφία του λεγόμενου δικτυακού τρόπου παραγωγής, χαρακτηριστικού της Νέας Οικονομίας. Το βιβλίο του Eric Raymond, "The Cathedral and The Bazaar" περιγράφει αυτήν αντίθεση μεταξύ του τρόπου ανάπτυξης του ελεύθερου λογισμικού και του παραδοσιακού, φορντικού μοντέλου παραγωγής. Λίγο μετά το 1997 εμφανίστηκε ο όρος "open source", περιγράφοντας το ίδιο ακριβώς λογισμικό με το "free software" αλλά δίνοντας έμφαση στα πρακτικά και οικονομικά του πλεονεκτήματα, σε μια προσπάθεια να "αποκαθάρει" το λογισμικό από την φιλοσοφία της ελευθερίας και να το αναδείξει σε business friendly πρακτική.

Εταιρείες-κολοσσοί όπως η Sun και η IBM αγκάλιασαν τον νέο ορισμό και μαζί το ελεύθερο λογισμικό, όχι για τις αξίες του αλλά για τα τεχνικά του πλεονεκτήματα και το αποδοτικό μοντέλο παραγωγής. Οι ίδιες εταιρίες που παλιότερα καταδίωκαν τους hackers, άνοιξαν τον κώδικα των προιόντων τους, επιδιώκοντας ταχύτερη ανάπτυξη ενώ πλέον στηρίζουν ενεργά πολλά projects ελεύθερου λογισμικού. Ταυτόχρονα νέες μεγάλες εταιρίες, όπως η Redhat και η Canonical, γιγαντώνονται δραστηριοποιούμενες αποκλειστικά στον χώρο αυτό.

Δεν είναι δύσκολο να δει κανείς τη διπλή φύση του ελεύθερου λογισμικού. Από τη μια είναι ένα χρήσιμο εργαλείο στον αγώνα του ανθρώπου για ελευθερία, ενώ από την άλλη χρησιμεύει σε εταιρείες κολοσσούς να βγάζουν ακόμα περισσότερα χρήματα. Όπώς και με κάθε τι άλλο, η πραγματική του σημασία θα καθοριστεί τελικά από εμάς που το χρησιμοποιούμε.